Paweł Kamiński: Kontrrewolucja? Jeśli już, to czyja? [Polemika z RCIT]

Published by the Editorial Board of Władza Rad, 05.09.2018, www.1917.net.pl

 

 

Note of the RCIT’s Editorial Board:

 

Below we reprint another polemic which the Polish comrades of Władza Rad have published against the RCIT's analysis of capitalist restoration in North Korea. It has been originally published on their website here. It is a reply to the latest article which we have published on this issue (https://www.thecommunists.net/theory/has-capitalist-restoration-in-north-korea-crossed-the-rubicon-or-not/) and which the comrades have thankfully translated and published in Polish language (http://www.1917.net.pl/node/23272, https://www.thecommunists.net/home/polski/czy-restauracja-kapitalistyczna-w-korei-polnocnej-przekroczyla-rubikon/).

A previous polemic of the Polish comrades has been published on our website here. There are also two other RCIT articles on North Korea have been translated and published by these comrades. (See Michael Pröbsting: Jeszcze raz o restauracji kapitalizmu w Korei Północnej, http://www.1917.net.pl/node/23163 resp. https://www.thecommunists.net/home/polski/jeszcze-raz-o-restauracji-kapitalizmu-w-korei-polnocnej/; Michael Pröbsting: W jakim sensie można mówić o przywracaniu kapitalizmu w Korei Północnej? Odpowiedz na kilku zarzutów podniesionych przez polskich towarzyszy z „Władzy Rad”, 21 czerwca 2018 r., http://www.1917.net.pl/node/23194 resp. https://www.thecommunists.net/home/polski/w-jakim-sensie-mozna-mowic-o-przywracaniu-kapitalizmu-w-korei-polnocnej/)

 

 

* * * * *

 

 

Paweł Kamiński: Kontrrewolucja? Jeśli już, to czyja? [Polemika z RCIT]

 

Tekst stanowi polemikę z artykułem http://www.1917.net.pl/node/23272

 

Towarzysz Pröbsting z RCIT w polemice z naszym portalem ignoruje prawny charakter stosunków kapitalistycznych w Korei Północnej i tym samym wyciąga błędne wnioski co do polityki jej rządu i klasowego charakteru jej nadbudowy państwowej, a ostatecznie przyjmuje błędne stanowisko w sprawie rzekomej restauracji kapitalizmu w tym kraju.

 

Jawna i pełna restauracja?

 

Spójrzmy na fakty przywoływanie przez towarzysza z RCIT. Duże znaczenie przypisuje on faktowi, że 40% siły roboczej zatrudnionych jest w sektorze prywatnej. Sama ta liczba jednak nic nam nie mówi. Jak wygląda dynamika reprodukcji sektora prywatnego i państwowego? Jak wygląda porównanie obu tych sektorów, jeśli chodzi o średnią wielkość przedsiębiorstw?

 

Tymczasem musimy świadomość, że liczba 40% nie dotyczy zatrudnienia. Jak czytamy w pierwszym artykule RCIT przetłumaczonym przez nas:

 

Według niedawnej oceny Lee Byung-ho, dyrektora wywiadu Korei Południowej, co najmniej 40% procent populacji w Korei Północnej jest obecnie zaangażowane w jakąś formę przedsiębiorstwa prywatnego.

 

„Zaangażowanie” to znacznie bardziej mglisty termin niż „zatrudnienie”, musimy mieć bowiem świadomość, że większość „prywaciarzy” i osób przez nie zatrudnianych równolegle pracuje w sektorze państwowym. Musimy dodać, że pracują w sektorze państwowym legalnie, podczas gdy prywatna działalność gospodarcza panuje w szarej lub czarnej strefie. Dotyczy to również Donju, spójrzmy tylko na cytat przytaczany przez tow. Pröbstinga:

 

„Donju zwykle zajmują oficjalne stanowiska rządowe - w ministerstwach lub wojsku, prowadząc przedsiębiorstwa państwowe za granicą lub próbując przyciągnąć inwestycje do Korei Północnej. Na boku, handlują wszystkim, co tylko wpadnie im w ręce, w tym telewizorami z płaskim ekranem i apartamentami Pieniądze, które zarabiają, teraz przepływają dalej przez społeczeństwo, przez rynki, które są obecne w każdym skupisku ludności, trafiając też do wysokiej klasy restauracji w Pjongjangu.”i

 

Pewien burżuazyjny analityk, omawiając problem północnokoreańskiej korupcji i przestępczości gospodarczej, stwierdził wręcz:

 

„Można argumentować, że bardziej wszechobecna korupcja [w KRLD] prowadzi do nowych swobód. (…) Dlatego powinniśmy ponownie zastanowić się nad społeczną rolą przekupstwa w Korei Północnej i zastanowić się nad tym, co tak naprawdę oznacza ranking w Indeksie Percepcji Korupcji. ”ii

 

Tego typu sektor prywatny istniał również w zdegenerowanych państwach robotniczych Europy Wschodniej, np. polskiej mafii mięsnej w latach 60. czy radzieckiej mafii futrzanej w latach 70. (w obu wypadkach aresztowano po kilkaset osób, a prowodyrów skazano na karę śmierci). Wystarczy tylko rzucić okiem na dokumenty CIA z okresu zimnej wojny, które wskazywały na istnienie mafijnej burżuazji powiązanej ze skorumpowanymi biurokratami.iii Polski ekonomista Michał Kalecki w 1962 roku wskazywał, że walka z „burżuazją przestępczą” stoi „w rzędzie pierwszoplanowych zagadnień politycznych”.iv

 

Podobne podejście prezentuje biurokracja koreańska, która w lipcu br. przeprowadziła kampanię represji wymierzonych w „elementy antysocjalistyczne”, tzn. w prywatną działalność gospodarcząv, działalność w większości przypadków nielegalną. Czy to są działania „burżuazyjnego rządu restauratorskiego”, czyli – wg tow. Pröbstinga – takiego„który jest zdecydowany, zarówno w słowach, jak i w czynach, aby przywrócić kapitalistyczny sposób produkcji”vi?

 

Kontrrewolucja – z czy przeciw biurokracji?

 

Błąd RCIT wynika z zrównania dwóch różnych form restauracji kapitalistycznej. W „Zdradzonej rewolucji” Lew Trocki przewidywał 3 możliwe scenariusze dot. przyszłości zdegenerowanego państwa robotniczego:

 

„Wyobraźmy sobie, że radziecka biurokracja została obalona przez partię rewolucyjną o wszystkich cechach starego bolszewizmu, ale zarazem bogatszą o globalne doświadczenia ostatniego okresu. (…) Kontynuowałaby ona i poszerzała próby gospodarki planowej. Po rewolucji politycznej, czyli po zdetronizowaniu biurokracji, proletariat musiałby przeprowadzić cały szereg bardzo ważnych reform w gospodarce, lecz bez nowej rewolucji społecznej.

 

Jeżeli natomiast odwrotnie — rządzącą kastę radziecką obaliłaby partia burżuazyjna, to znalazłaby ona wśród obecnych biurokratów, administratorów, specjalistów, dyrektorów, sekretarzy partyjnych i w ogóle wśród uprzywilejowanej elity nie mało gotowych sług. (…) Mimo że biurokracja radziecka poczyniła znaczne przygotowania do restauracji burżuazyjnej, to jednak nowy reżim musiałby w dziedzinie form własności i metod gospodarowania dokonać przewrotu społecznego, a nie reformy.

 

Załóżmy jednak, że ani partia rewolucyjna, ani kontrrewolucyjna nie zdobywają władzy. Biurokracja po staremu pozostaje na czele państwa. Stosunki społeczne również i w tych warunkach nie utrwalają się. Nie można wcale liczyć na to, że biurokracja potulnie i dobrowolnie wyrzeknie się siebie samej na rzecz socjalistycznej równości. Jeżeli obecnie, mimo zbyt oczywistej niedogodności operacji tego rodzaju, uznała ona za możliwe wprowadzić rangi i ordery, to w dalszym stadium będzie musiała nieuchronnie szukać sobie oparcia w stosunkach własności. (...) Zwycięstwo biurokracji w tej decydującej dziedzinie oznaczałoby przekształcenie się jej w nową warstwę posiadaczy.”vii

 

Podsumowując, Trocki przewiduje 3 możliwości:

 

- obalenie biurokracji przez proletariat (antybiurokratyczna rewolucja polityczna),

 

- obalenie biurokracji przez burżuazję (antybiurokratyczna kontrrewolucja kapitalistyczna),

 

- przekształcenie się biurokracji w nową burżuazję (biurokratyczna kontrrewolucja kapitalistyczna).

 

Możliwe są, więc dwa odrębne scenariusze restauracji kapitalizmu – wbrew biurokracji i przez biurokrację.

 

Burżuazja przestępcza

 

Biurokracja partyjno-państwowa wraz z postępami gospodarki staje się coraz bardziej hamulcem sił wytwórczych. W wyniku niedociągnięć i błędów biurokratycznego zarządzania na rynku pojawiają się niedobory, natomiast klęskom panowania towarzyszy żywiołowe objawianie się prawa wartość. W szczelinach gospodarki planowej pojawia się kapitał – przestępczy lub nielegalny, ale tolerowany.

 

Jak wskazywał Trocki, w gospodarkach stalinowskich centralne znaczenie ma „problem jakości, biurokratyzm zabija wszelką twórczą inicjatywę i poczucie odpowiedzialności, bez czego nie ma i nie może być postępu jakości. Plagi biurokratyzmu zapewne nie występują tak jaskrawo na gruncie wielkiego przemysłu, ale za to, na równi ze spółdzielczością, toczą przemysł lekki i spożywczy, kołchozy, drobny przemysł terenowy, czyli wszystkie te gałęzie gospodarki, które przede wszystkim służą ludności.viii

 

Kalecki wyjaśniał, jak w takich warunkach rodzi się burżuazja przestępcza: „Podstawowym zadaniem jest wykonywanie planów produkcyjnych. Kwestia kosztów i jakości ma znaczenie drugorzędne i poniekąd w związku z tym wszelkiego rodzaju kontrole działalności przedsiębiorstwa są w stanie kompletnego zaniedbania. Dalej, na skutek napięcia na rynku, odbiorcy nie <<kapryszą>> przy odbiorze towarów, tak że nadużycia materiałowe obniżając jakość nie ujawniają się także i na tej drodze. Również wskutek braków w zaopatrzeniu rynku zbyt towarów kradzionych w przedsiębiorstwie, tzw. przecieki, jest wysoce ułatwiony i to po wysokich cenachix Stopniowo „powstaje sieć paserów i pośredników, którzy odbierają towary skradzione w przedsiębiorstwachx.

 

Burżuazja przestępcza a charakter przemian w KRLD

 

Niezależnie od tego jak szeroki jest zasięg tego zjawiska, nie możemy mówić o restauracji kapitalizmu, ponieważ burżuazja nie posiada władzy państwowej. Państwo nie reprezentuje zbiorowych interesów klasy kapitalistycznej, wprost przeciwnie – państwo zwalcza stosunki kapitalistyczne jako przestępcze. Nie mamy tutaj do czynienia ze świadomym i celowym wprowadzaniem tych stosunków przez biurokrację, ale z żywiołowym wprowadzaniem ich wbrew biurokracji.

 

Taka sytuacja miejsce w KRLD, gdzie większość sektora prywatnego ma charakter nielegalny. Lipiec upłynął w Korei Północnej pod znakiem szeroko zakrojonych akcji wymierzonych w nielegalnie działających przedsiębiorców prywatnych.xi xii Pokazuje to, że w szeregach rządzącej warstwy społecznej mamy do czynienia z rozłamem między kołami sprzyjającymi Donju i restauracji kapitalistycznej, a biurokratami widzącymi w niej zagrożenie. Sam Pröbsting zwraca na to uwagę:Nowa klasa panująca Korei Północnej z pewnością nie jest pozbawiona wewnętrznych sprzeczności. Można śmiało powiedzieć, że ta klasa składa się - tak jak w przypadku Chin i Wietnamu - zarówno z funkcjonariuszy partyjnych związanych ze <<starymi>> sektorami gospodarki planowej, jaki i tych, którzy są blisko związani lub częściowo identyczni z nową warstwą Donju, czyli <<czerwonych kapitalistów>>.xiii Różnica między Chinami a Wietnamem a KRLD polega na tym, że tylko w tym ostatnim przypadku służby bezpieczeństwa przeprowadzają „naloty” na przedsiębiorcówxiv.

 

W tej sytuacji konsekwentne marksistowskie stanowisko oznacza nie tylko obronę biurokracji przed kontrrewolucją zewnętrzną (czyli przed wojną imperialistyczną), ale i przed kontrrewolucją wewnętrzną (w postaci drobnej burżuazji oraz sprzyjającej jej warstwom biurokracji), dopóki biurokracja walczy z widmem społecznej kontrrewolucji.

 

Jednocześnie musimy mieć świadomość, że przyczyną odradzania się stosunków kapitalistycznych w Korei Północnej jest władza tamtejszej nomenklatury z towarzyszącymi jej złym zarządzaniem, marnotrawstwem, korupcją, kumoterstwem i nepotyzmem, które w coraz większym stopniu hamują rozwój sił wytwórczych, ujawniając reakcyjny charakter biurokracji państwowo-patyjnej.

 

ihttp://www.1917.net.pl/node/23194

 

iihttps://thediplomat.com/2016/02/the-other-side-of-corruption-in-north-korea/

 

iiihttps://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP92M00732R000900010007-1.pdf

 

iv„Próba wyjasnienia zjawiska przestępczości gospodarczej (1962)” w: Kalecki Michał „Z zagadnień gospodarczo-społecznych Polski Ludowej”, Warszawa 1964, str. 83

 

vhttp://www.nkeconwatch.com/2018/07/16/crackdowns-in-north-korea-continue-against-anti-socialist-elements/

 

viwww.1917.net.pl/node/23194

 

viihttps://www.marxists.org/polski/trocki/1936/zdr-rew/09.htm#0904

 

viiihttps://www.marxists.org/polski/trocki/1936/zdr-rew/11.htm

 

ix„Próba wyjasnienia zjawiska przestępczości gospodarczej (1962)” w: Kalecki Michał „Z zagadnień gospodarczo-społecznych Polski Ludowej”, Warszawa 1964, str. 95

 

x„Próba wyjasnienia zjawiska przestępczości gospodarczej (1962)” w: Kalecki Michał „Z zagadnień gospodarczo-społecznych Polski Ludowej”, Warszawa 1964, str. 96

 

xihttp://www.nkeconwatch.com/2018/07/03/protests-against-market-crackdowns-in-north-korea/

 

xiihttp://www.nkeconwatch.com/2018/07/16/crackdowns-in-north-korea-continue-against-anti-socialist-elements/

 

xiiihttp://www.1917.net.pl/node/23194

 

xivPodobne sytuacja miała miejsce na Kubie w 2013 roku. Podczas, gdy przeprowadzano naloty na prywaciarzy, ekonomista Juan Taino bronił ich na antenie państwowej rozgłośni – ukazuje to podziały istniejące wśród kubańskiej biurokracji. (http://1917.net.pl/node/18202)