Επαναστατικό Κομμουνιστικό Μανιφέστο: I. Ο κόσμος μέσα στον οποίο ζούμε

Για να περπατήσουμε το μονοπάτι της επανάστασης, πρέπει να εκτιμήσουμε την παγκόσμια πολιτική κατάσταση και όλα τα καθήκοντα με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι. Χωρίς ένα πολιτικό μπούσουλα, είναι αδύνατο να κατανοήσουμε το χάος του καπιταλισμού που βρίσκεται σε σήψη. Το πρόγραμμα των Μπολσεβίκων- Κομμουνιστών λειτουργεί ως τέτοιος μπούσουλας.

Ρεφορμιστές διαφόρων αποχρώσεων (αριστεροί Σοσιαλδημοκράτες, η ATTAC, το Μπολιβαριανό κίνημα, ο σταλινισμός, κλπ.) ισχυρίζονται ότι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές ευθύνονται για την χειρότερη κρίση του καπιταλισμού από το 1929. Είναι χαρακτηριστικό για τα μη επαναστατικά ρεύματα να θεωρούν μια συγκεκριμένη μορφή του συστήματος ως το πρόβλημα και όχι το σύστημα αυτό καθαυτό. Επομένως, ως λύση προτείνουν την μεταρρύθμιση της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής μέσω της ρύθμισης των χρηματο-οικονομικών αγορών και μιας επενδυτικής πολιτικής που να διευθύνεται από το κράτος. Όμως αυτό είναι μια ψευδαίσθηση. Η αιτία της κρίσης έγκειται όχι στις νεοφιλελεύθερες κυβερνητικές πολιτικές (που προσανατολίζονται στην χρηματο-οικονομική αγορά), αλλά στις αναπόδραστες εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός είναι ένα φονικό κτήνος που δεν γίνεται να μετατραπεί σε χορτοφάγο σκυλάκι. 

Ο καπιταλισμός είναι σε περίοδο παρακμής. Καταρρέει γιατί έχει φθαρεί από τις ίδιες τις αντιφάσεις του. Αυτή η αποσύνθεση οδηγεί στην εκτόνωση αυτών των εντάσεων μέσω οικονομικών, πολιτικών, κοινωνικών και στρατιωτικών εκρήξεων. Η βαθύτερη εξέλιξη πίσω από αυτό είναι η εξής: οι παραγωγικές δυνάμεις (ανθρώπινη δύναμη, μηχανήματα και εξοπλισμός κλπ καθώς και τα προϊόντα τους) είναι τόσο προηγμένα που συγκρούονται με αυξανόμενη σφοδρότητα με τα όρια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που στενεύουν συνεχώς. Η ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής δίνει τη δυνατότητα στους καπιταλιστές να διευθύνουν την παραγωγή στις επιχειρήσεις τους με μοναδικό σκοπό την αύξηση του κέρδους. Κατά συνέπεια, κάθε καπιταλιστής, ανεξαρτήτως προσωπικότητας έχει ως στόχο να βγάλει κέρδος για τον εαυτό του και όχι να εργαστεί για την ευημερία ολόκληρης της κοινωνίας. Διαφορετικά δεν θα παραμείνει καπιταλιστής.

Οι επιχειρηματίες, οι οποίοι βρίσκονται σε διαρκή ανταγωνισμό μεταξύ τους, έχουν σκοπό να αυξήσουν το κέρδος τους κυρίως γλιτώνοντας χρήματα από τα κόστη. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι να γλιτώσουν χρήματα εις βάρος μας, εις βάρος των εργατών: ενώ αυξάνουν το άγχος στην εργασία και τις ώρες εργασίας, προσπαθούν επίσης να αυξήσουν το κέρδος τους αυξάνοντας την παραγωγικότητα κάθε μεμονωμένου εργάτη με την αυξανόμενη χρήση μηχανών.

 Η αυξανόμενη μάζα κεφαλαίου, επομένως συνυπάρχει και είναι συνυφασμένη με την φθίνουσα χρήση ανθρώπινης εργασίας. Έτσι, αυξάνεται η εξάρτηση των εργατών από τους καπιταλιστές και έτσι αυξάνεται η εκμετάλλευσή τους. Αντί να χρησιμοποιούν την αυξημένη παραγωγικότητα για την άνοδο της ευημερίας όλων των ανθρώπων, την χρησιμοποιούν ενάντια στις μάζες των εργατών. Αυτή η αυξημένη παραγωγικότητα, στις συνθήκες του καπιταλισμού οδηγεί την πλειοψηφία των ανθρώπων όχι σε μια καλύτερη ζωή αλλά στην αύξηση της ανεργίας και της εκμετάλλευσης. Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να πουληθεί η συνεχώς αυξανόμενη ποσότητα εμπορευμάτων κερδοφόρα (υπερπαραγωγή). Και το κεφάλαιο που έχει συσσωρευτεί μπορεί να επενδυθεί όλο και λιγότερο κερδοφόρα (υπερσυσσώρευση). Το κέρδος αυξάνεται κατ’ αναλογία με τους μισθούς των εργατών (αυξάνοντας το ποσοστό της υπεραξίας) αλλά μειώνεται κατ’ αναλογία του συνολικού απασχολούμενου κεφαλαίου (πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους). Με λίγα λόγια, ο καπιταλιστής πρέπει να καταβάλλει όλο και μεγαλύτερη μερίδα των εξόδων του για να αποκτήσει περισσότερα μηχανήματα, γη, πρώτες ύλες κλπ, προσπαθεί να μειώσει το κόστος των μισθών μας και τελικά αντιμετωπίζει ένα φθίνον ποσοστό κέρδους. Παρόλο που οι καπιταλιστές προσπαθούν να ξεφύγουν από αυτό κάνοντας outsourcing όλο και περισσότερων εργοστασίων σε χώρες με συνθήκες ιδιαίτερα χαμηλών μισθών (ο λεγόμενος Τρίτος Κόσμος, δηλαδή οι χώρες με καθεστώς ημιαποικίας), η πρακτική αυτή δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να σταματήσει την πτώση του ποσοστού κέρδους. Επομένως, συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες κεφαλαίου μετακινούνται από το πεδίο της παραγωγής στην σφαίρα της κερδοσκοπίας και της “βιομηχανίας χρέους”. Αυτό έχει σαν αναπόφευκτο αποτέλεσμα όλο και πιο σκληρές οικονομικές κρίσεις, κερδοσκοπικές φούσκες, κυβερνητικές πτωχεύσεις και εταιρικές χρεοκοπίες. Ο καπιταλισμός είναι ένα ετοιμοθάνατο σύστημα, γιατί η ουσία του, ολόκληρη η λογική του ωθεί προς την διάρρηξη των εσωτερικών του αντιφάσεων.

Μια άλλη έκφραση των εγγενών αντιφάσεων του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής είναι το όλο και πιο εμφανές γεγονός ότι οι παραγωγικές δυνάμεις έχουν φτάσει τα όρια των εθνών- κρατών. Η παγκοσμιοποίηση δείχνει ότι οι σύγχρονες παραγωγικές δυνάμεις μπορούν να αναπτυχθούν μόνο σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο. 

Στην κορυφή της ταξικής κοινωνίας, κι ενώ οι αντιφάσεις που σημειώνονται οξύνονται όλο και περισσότερο, υψώνεται, σαν χταπόδι, ένας τερατώδης κρατικός μηχανισμός, που διαχειρίζεται προς το συμφέρον της καπιταλιστικής τάξης τις πολιτικές της υποθέσεις και καταπιέζει το προλεταριάτο (την εργατική τάξη) και τις λαϊκές μάζες. Αυτή η κρατική μηχανή – ένας αληθινός Λεβιάθαν της μπουρζουαζίας (ένα τέραςτης κυρίαρχης τάξης), είναι συγχωνευμένη με το κεφάλαιο με πολλούς τρόπους. Παρά τον φιλελεύθερο μύθο, το κράτος στις ιμπεριαλιστικές χώρες ελέγχει 40-50% του ετήσιου εθνικού εισοδήματος (μέσω των φόρων κλπ) και το διαχειρίζεται προς το συμφέρον των καπιταλιστών. Το εθνικό χρέος που αυξάνεται δραματικά είναι στην πραγματικότητα μια τρομερή πηγή εισοδήματος (μέσω τόκων κλπ.) για το χρηματιστικό κεφάλαιο (τράπεζες, χρηματιστήρια κλπ.). Ταυτόχρονα, ο μηχανισμός άμεσης καταστολής (στρατός, αστυνομία, δικαιοσύνη, ιδιωτικές εταιρίες ασφάλειας κλπ) γίνεται όλο και μεγαλύτερος. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η αναλογία μισθωτών προς τους ενόπλους (στρατός, αξιωματούχοι ασφαλείας του κρατικού ή του ιδιωτικού τομέα) είναι ήδη 25:1. Στην Αίγυπτο, υπάρχουν 2 500 000 ένοπλες δυνάμεις ασφαλείας, ενώ συγκριτικά οι εργαζόμενοι είναι 26 000 000. Εν ολίγοις, ο καπιταλισμός τον 21ο αιώνα είναι κρατικο-μονοπωλιακός καπιταλισμός. Το κράτος επιβλέπει την κοινωνία, ρυθμίζει την οικονομία και κατανέμει τα έσοδα από την φορολογία. Το κράτος στον καπιταλισμό είναι όργανο των καπιταλιστών, είναι δικός τους μηχανισμός και στην εποχή μας, περισσότερο από ποτέ, τον χρησιμοποιούν για έλεγχο και καταστολή. 

Η ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και ο κατακερματισμός του κόσμου σε έθνη- κράτη που ανταγωνίζονται μεταξύ τους, αποτελούν ανυπέρβλητα εμπόδια της καπιταλιστικής παραγωγής. Και αυτό επίσης παρεμποδίζει και επιβραδύνει την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Αυτές οι αντιφάσεις οδηγούν στην επιτάχυνση της διαδικασίας μονοπώλησης. Λιγότερες και όλο και μεγαλύτερες εταιρίες κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά. Οι 500 κορυφαίες πολυεθνικές εταιρίες σήμερα ελέγχουν το 53 % της παγκόσμιας οικονομίας. Μια μονοπωλιακή εταιρία σαν την Apple στον κλάδο της πληροφορικής, έχει σήμερα περισσότερα διαθέσιμα κεφάλαια από την κυβέρνηση της πλουσιότερης χώρας στον κόσμο- των ΗΠΑ. Μια ισχνή μειοψηφία υπερπλουσίων – 147 δισεκατομμυριούχοι, κατέχουν περισσότερο από το συνολικό εισόδημα της μισής ανθρωπότητας.

Μια παρόμοια διαδικασία λαμβάνει χώρα σε κρατικό επίπεδο. Βιώνουμε την εντατικοποίηση του ανταγωνισμού μεταξύ των εθνών- κρατών (ή συμμαχιών εθνών- κρατών, όπως η ΕΕ). Τα κυρίαρχα έθνη- κράτη, οι ιμπεριαλιστικές χώρες (όπως οι ΗΠΑ, οι πλουσιότερες χώρες της ΕΕ, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ρωσία κλπ), υποτάσσουν και λεηλατούν τα συγκριτικά πιο αδύναμα έθνη- κράτη, τις ημιαποικίες (Αφρική, Μέση Ανατολή, Λατινική Αμερική, Νότια Ασία κλπ). Μόνο κατά την περίοδο 1995-2010 το ιμπεριαλιστικό μονοπωλιακό κεφάλαιο ξεζούμισε τις χώρες με καθεστώς ημιαποικίας υφαρπάζοντας τους επίσημα 6.500 δις δολάρια. Ταυτόχρονα, οι Μεγάλες Δυνάμεις όλο και περισσότερο διεξάγουν άμεσους και έμμεσους πολέμους με σκοπό την καθυπόταξη των ημιαποικιακών λαών. Σε σύνδεση με τα παραπάνω, μέσω του ανταγωνισμού μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών (πρώτα και κύρια μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, των ΗΠΑ, της ΕΕ, της Ιαπωνίας και της νέας ιμπεριαλιστικής δύναμης, της Κίνας), οι Μεγάλες Δυνάμεις διπλασιάζουν και τριπλασιάζουν τις στρατιωτικές τους προσπάθειες για να προετοιμαστούν για επικείμενους περιφερειακούς και παγκόσμιους πολέμους (συμπεριλαμβανομένου ενός πυρηνικού πολέμου). 

Ήδη, άμεσα ή έμμεσα ηγούνται αποικιακών πολέμων (Ιράκ, Αφγανιστάν, Σομαλία, Λίβανος, κλπ.) για να επεκτείνουν τις σφαίρες επιρροής και ασφαλείας τους. Οι καπιταλιστές μπορούν να αποκτήσουν τον τεράστιο κοινωνικό πλούτο που έχει δημιουργηθεί από τον εργαζόμενο λαό μέσω της εργασίας ή που προκύπτει από τις φυσικές συνθήκες. Πώς; Λόγω της ιδιοκτησίας των καπιταλιστών στα μέσα παραγωγής- εργοστάσια, υποδομές, γη- και του ελέγχου που ασκούν πάνω στο κράτος. Η εργατική τάξη (που επίσης ονομάζεται προλεταριάτο) είναι επομένως η τάξη των μισθωτών εργαζομένων οι οποίοι ζουν πουλώντας την εργατική τους δύναμη και δεν κατέχουν μέσα παραγωγής. Η καπιταλιστική τάξη τους εκμεταλλεύεται. Η εκβιαστικά αποσπώμενη πλεονάζουσα εργασία που απορρέει απ’ αυτή την εκμετάλλευση αποτελεί την βάση για τα κέρδη τους και για τα εισοδήματα των μεσαίων στρωμάτων, η ύπαρξη των οποίων είναι αναγκαία για την διατήρηση του καπιταλιστικού συστήματος (αστυνομία, στρατός, μικροί προϊστάμενοι, κλάδοι εκπαιδευτικών και διανοούμενων κλπ) . Υπάρχουν εντός της εργατικής τάξης ανώτερα στρώματα (εργατική αριστοκρατία) που απολαμβάνουν διάφορα προνόμια από την καπιταλιστική τάξη. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν διάφορα χαμηλότερα στρώματα που καταπιέζονται ιδιαίτερα και συχνά γίνονται αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης (μετανάστες, γυναίκες κλπ.) 

Επομένως, οι συνέπειες της καπιταλιστικής κρίσης για τις ευρύτερες μάζες είναι φτώχεια, πόλεμος και δυστυχία. Κάθε μέρα πεθαίνουν 100 000 άνθρωποι από την πείνα ή τις συνέπειές της. Περισσότεροι από 210 εκατομμύρια άνθρωποι είναι αυτή την στιγμή επισήμως άνεργοι. Ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός ζει μέσα στην φτώχεια και πρέπει να επιβιώσει με λιγότερα από $ 2 την μέρα. Ακόμη και στην πλουσιότερη χώρα, στις ΗΠΑ, το ένα τρίτο του πληθυσμού ζει στο όριο ή κάτω από το όριο της φτώχειας. Και αυτό δεν συμβαίνει επειδή όλοι οι φτωχοί δεν έχουν δουλειές. Πολλοί απ’ αυτούς έχουν πράγματι δουλειά και παρόλα αυτά είναι απελπιστικά φτωχοί- αυτή είναι η πραγματικότητα για την πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων.

Αυτή η δυστυχία δεν πλήττει μόνο την εργατική τάξη αλλά και τους μικροαστούς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους μικρο-αγρότες που καλλιεργούν την δική τους γη (συχνά ως οικογενειακή επιχείρηση). Αυτό όμως μόλις και μετά βίας επαρκεί για να διασφαλίσει την επιβίωσή τους και έχουν τα επιπρόσθετα βάρη της καταβολής ενοικίου, των τιμών σπόρων που ανεβαίνουν και των μειούμενων εσόδων τους από τα αγαθά που παράγουν. Παρόλο που η εργατική τάξη είναι αυτή που στη μάχη ενάντια στην εκμετάλλευση αναλαμβάνει τον ηγετικό ρόλο, είναι ωστόσο απαραίτητο να έχει στενή συμμαχία με την αγροτιά στον απελευθερωτικό αγώνα. 

Όλο και περισσότερο, ο καπιταλισμός βάζει σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Με την υπερθέρμανση του πλανήτη, την κλιματική αλλαγή, την επέκταση μη ασφαλών εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας, την καταστροφή των τροπικών δασών, προκαλούνται όλο και περισσότερο επικίνδυνες καταστροφές. Ολόκληρες λωρίδες γης σύντομα θα καταστούν μη κατοικήσιμες.

Η κυριαρχία των μονοπωλίων και των Μεγάλων Δυνάμεων είναι χαρακτηριστική της εποχής στην οποία ζούμε- της εποχής του ιμπεριαλισμού. Αυτό εντείνεται ιδιαίτερα στην παρούσα ιστορική περίοδο. Κατά παρόμοιο τρόπο, τώρα οξύνονται η κρίση και οι αντιφάσεις, που χαρακτηρίζουν την ιμπεριαλιστική εποχή.

Free Homepage Translation