Επαναστατικό Κομμουνιστικό Μανιφέστο: II. Μια νέα ιστορική περίοδος επαναστατικού χαρακτήρα

Αυτές οι αντιφάσεις του καπιταλισμού έχουν ενταθεί δραματικά πρόσφατα και έχουν ανοίξει μια νέα ιστορική περίοδο- μια περίοδο συνολικής υπαρξιακής κρίσης του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η κυρίαρχη τάξη μπορούσε να συγκαλύψει την ευπάθεια του συστήματος στην κρίση χάρη στις ιστορικές ήττες του προλεταριάτου, που προκλήθηκαν από την καταστροφή των Σταλινικών εκφυλισμένων εργατικών κρατών (πρώην ΕΣΣΔ, Ανατολική Ευρώπη και Κίνα). Όμως ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι αντιφάσεις της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και του ιμπεριαλιστικού πολέμου κατά της τρομοκρατίας οδηγούν σε αυξανόμενη παγκόσμια πολιτική αστάθεια. Υπήρξε μια προ-επαναστατική ανάπτυξη που τελικά στα τέλη της δεκαετίας 2000 μετατράπηκε σε μια νέα ιστορική περίοδο επαναστατικού χαρακτήρα. Η παρούσα κρίση επομένως δεν είναι σύμπτωση, αλλά νομοτελειακή αναγκαιότητα του καταδικασμένου καπιταλισμού. 

Η ευαλωτότητα του καπιταλισμού στην κρίση έχει μετατραπεί στην προϊούσα παρακμή του. Η φάση επιβράδυνσης της αναπτυξιακής δυναμικής της καπιταλιστικής παγκόσμιας οικονομίας έχει αντικατασταθεί από ανοιχτή στασιμότητα (συνολικά δεν υπάρχει ανάπτυξη) των παραγωγικών δυνάμεων. 

Οι όλο και πιο αβάσταχτες εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού σημαίνουν ότι αυτό το σύστημα στο άμεσο διάστημα και με άμεσο τρόπο υπονομεύει τα θεμέλια της συνεχιζόμενης ύπαρξης του ανθρώπινου πολιτισμού. 

Μπορούμε χωρίς υπερβολή να πούμε ότι ο καπιταλισμός που παρακμάζει δεν έβαλε ποτέ πριν σε τέτοιο βαθμό την ανθρωπότητα μπροστά στο δίλημμα σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα. Αυτό γιατί στην παρούσα ιστορική περίοδο συναντώνται τρεις εξελικτικές γραμμές:

* Καταρχάς, ο καπιταλισμός δεν έχει ποτέ πριν αναπτύξει τις παραγωγικές δυνάμεις σε τόσο υψηλό επίπεδο. Η βάση για την εδραίωση του παγκόσμιου σοσιαλισμού είναι μεγαλύτερη από ποτέ

* Δεύτερον, ο καπιταλισμός ποτέ πριν στην ιστορία του δεν έχει δημιουργήσει επικίνδυνες καταστροφικές δυνάμεις σε τέτοιο βαθμό 

* Τρίτον, ο καπιταλισμός βρίσκεται σε μια ιστορικά βαθιά κρίση, οι αντιφάσεις έχουν συσσωρευτεί τόσο πολύ που το σύστημα συνολικά βρίσκεται σε πτωτική καμπύλη ανάπτυξης. 

Ως αποτέλεσμα, τεράστιοι κίνδυνοι απειλούν την ανθρωπότητα, συμπεριλαμβανομένων της φτωχοποίησης, των (πυρηνικών) πολέμων και περιβαλλοντικών καταστροφών. Το δίλημμα “σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα” – που διατυπώθηκε από την επαναστάτρια Ρόζα Λούξεμπουργκ – εκφράζει ποιες απειλές αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα: υπάρχει ο κίνδυνος ιστορικήςπαλινδρόμησης, κοινωνικής οπισθοδρόμησης λόγω των περιβαλλοντικών καταστροφών, των πολέμων που ενδέχεται να φτάσουν να πάρουν ως και την μορφή πυρηνικού πολέμου, λιμού κλπ που προκαλεί ο καπιταλισμός.

Έπεται ότι είναι αδύνατον για την κυρίαρχη τάξη να διατηρήσει την κυριαρχία της με αμετάβλητη μορφή. Για να εκμεταλλεύονται την εργατική τάξη και τις καταπιεσμένες μάζες ακόμη περισσότερο, πρέπει να αντικαταστήσουν το προηγούμενο πολιτικό καθεστώς με ένα καθεστώς πιο ανοιχτό και πιο βάναυσο. Επομένως, τα δημοκρατικά δικαιώματα υπονομεύονται συστηματικά ή ακόμη και καταργούνται. Η επέκταση του αστυνομικού κράτους, βοναπαρτίστικες δομές (ο κρατικός μηχανισμός υπόκειται όλο και λιγότερο σε επίσημο δημοκρατικό έλεγχο από το Κοινοβούλιο) έως και πραξικοπήματα είναι όλο και περισσότερο στην ημερήσια διάταξη. 

Η κατάπτωση του καπιταλισμού εκφράζεται αναπόφευκτα στην επιταχυνόμενη παρακμή της υπεροχής του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ. Μετά την ήττα τους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, η διοίκηση των ΗΠΑ τώρα ανακοινώνει “Τον Ειρηνικό Αιώνα της Αμερικής ” (Hillary Clinton), με άλλα λόγια, την πάλη για υπεροχή στην Ασία. 

Ταυτόχρονα, η νέα ιμπεριαλιστική υπερδύναμη, η Κίνα, βιώνει δραματική άνοδο. Το Πεκίνο αυτή την στιγμή ελέγχει 10% της παγκόσμια ς βιομηχανικής παραγωγής και είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος παγκοσμίως ξένος επενδυτής. Αυτό δημιουργεί ένταση των ανταγωνισμών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων.

Το ίδιο συμβαίνει και στην Ευρώπη, όπου η κρίση του καπιταλισμού αφενός αυξάνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών και βάζει σε κίνδυνο ακόμη και την ενότητα της ΕΕ, αφετέρου, αυξάνει την αναγκαιότητα μιας ιμπεριαλιστικής συνομοσπονδίας κρατών στην Ευρώπη υπό την ηγεμονία μιας ή δύο μεγαλύτερων δυνάμεων (όπως η Γερμανία ή η Γαλλία). Αυτές οι κινητήριες δυνάμεις που ασκούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις διασφαλίζουν ότι ακόμη και στην Ευρώπη θα υπάρξουν αναπόφευκτα οξύτατα επαναστατικά ξεσπάσματα. 

Προκειμένου να διατηρήσει τη δύναμή της ενώπιον της θανάσιμης αγωνίας του καπιταλισμού, η καπιταλιστική τάξη είναι αναγκασμένη να καταφύγει στα μέσα και τις μεθόδους που προκαλούν διαρκώς νέες συγκρούσεις μεταξύ των τάξεων και, ακόμη κι αν η αστική τάξη επιτυγχάνει τους στόχους της, υπονομεύουν το σύστημα κυριαρχίας της μακροπρόθεσμα. Αυτό εγγυάται τη θεμελιώδη και μακράς διαρκείας αστάθεια στην παγκόσμια κατάσταση. 

Δεδομένης αυτής της ιστορικής κρίσης του συστήματος, η κυρίαρχη τάξη των αφεντικών επιχειρήσεων, των τραπεζιτών και των πολιτικών τους πασχίζει με κάθε τρόπο να σώσει τα κέρδη της και την εξουσία της. Πατώντας πάνω στο σώμα των εργατών και των καταπιεσμένων που έχει την δύναμη δισεκατομμυρίων ανθρώπων, η κυρίαρχη τάξη ελπίζει να ανυψωθεί ως άλλος βαρόνος Μινχάουζεν και να βγει από το τέλμα εις βάρος τους. Το τίμημα για αυτήν την απελπισμένη, ανηλεή πάλη για διατήρηση της εξουσίας πρέπει να το πληρώσουμε εμείς- οι εργάτες και οι καταπιεσμένοι. Αυτό οξύνει την φτώχεια και την δυστυχία των καταπιεσμένων τάξεων πέρα από τα συνήθη επίπεδα.

Όσο αναπόφευκτη όμως είναι η παρακμή του καπιταλισμού και οι σφοδροί πυρετώδεις σπασμοί του, άλλο τόσο είναι αναπόφευκτη η αντίσταση και η ταξική πάλη εναντίον του. Επομένως, αυξάνονται οι μαζικές διαμαρτυρίες, οι αυθόρμητες εξεγέρσεις και οι επαναστατικές αναταραχές. Αυτή η επαναστατική ανησυχία έχει γραπώσει όχι μόνο την εργατική τάξη και τα κατώτερα στρώματα, αλλά όλο και περισσότερο και τιςμεσαίες τάξεις. Η νέα περίοδος διαφέρει από τις προηγούμενες όχι λόγω του γεγονότος ότι δεν υπήρξαν επαναστατικές καταστάσεις σε διάφορες χώρες. Αλλά στην παρούσα ιστορική περίοδο, προκύπτουν συχνότερα επαναστατικές εξελίξεις και μπορούν να εξαπλωθούν εύκολα και γρήγορα σαν πυρκαγιά σε άλλες χώρες ή ολόκληρες περιοχές. Η Αραβική επανάσταση από το 2011, η επαναστατική διαδικασία στην Ελλάδα, η εξέγερση του Αυγούστου των φτωχών στην Βρετανία ή το παγκόσμιο κίνημα Occupy κλπ, όλες αυτές οι εξελίξεις μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, επιβεβαιώνουν την εκτίμηση των Μπολσεβίκων-Κομμουνιστών ότι η ιστορική κρίση του καπιταλισμού έχει ανοίξει μια επαναστατική περίοδο. Η επικαιρότητα της επανάστασης είναι στην ημερήσια διάταξη. Όχι μόνο στη μια ή την άλλη χώρα, αλλά σε όλο τον κόσμο. 

Η ιδιομορφία της επαναστατικής περιόδου της ιστορίας δεν είναι ότι υπάρχει μια γραμμική ριζοσπαστικοποίηση των μαζών, μια μόνιμη επαναστατική κατάσταση ή μια συνεχής κίνηση των μαζών προς τα αριστερά. Αυτό που χαρακτηρίζει την παγκόσμια κατάσταση είναι μάλλον ότι τα θεμέλια του καπιταλισμού έχουν χάσει την σχετική τους ισορροπία, πράγμα το οποίο προκαλεί οξείες κρίσεις, καταστροφές, πολέμους, απότομες στροφέςκαι κατ’ αυτόν τον τρόπο προκαλεί ξαφνικές αναταραχές και απώλεια κάθε σταθερότητας. 

Αν λέμε ότι ο παρακμάζων καπιταλισμός ποτέ πριν δεν έχει εκθέσει την ανθρωπότητα σε τέτοιο βαθμό ενώπιον του διλήμματος “Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα ”, αυτό οδηγεί και σε ένα άλλο συμπέρασμα: ποτέ πριν η εργατική τάξη δεν έπασχε σε τέτοιο βαθμό από την έλλειψη ενός επαναστατικού κόμματος μάχης ικανού να δείξει το δρόμο στον σοσιαλισμό. 

Η κυρίαρχη τάξη μπορούσε να κρατηθεί στην εξουσία μέχρι τώρα όχι εξαιτίας της δύναμής της ούτε εξαιτίας της έλλειψης μαχητικής ετοιμότητας της εργατικής τάξης. Η αιτία βρίσκεται μάλλον στο γεγονός ότι το προλεταριάτο και οι καταπιεσμένοι δεν έχουν μια επαναστατική πρωτοπορία. Αντίθετα, επικεφαλής του εργατικού κινήματος είναι ρεφορμιστές γραφειοκράτες που προδίδουν και ξεπουλάνε τον αγώνα των μαζών με τις πολιτικές τους για να πλουτίσουν οι ίδιοι. Είτε εκτελούν τις διαταγές άμεσα ως υποχείρια της τάξης των καπιταλιστών είτε τους βοηθούν έμμεσα ως πιστοί ακόλουθοι με το να καθοδηγούν το προλεταριάτο με στρατηγικές πάλης που αναπόφευκτα καταλήγουν στην ήττα. . 

Η πιθανή παρατεινόμενη φύση της παρούσας ιστορικής περιόδου απορρέει επίσης απ' αυτή την κατάσταση. Εξαιτίας της έλλειψης ενός επαναστατικού κόμματος μάχης στην βάση ενός μπολσεβίκικου προγράμματος, το προλεταριάτο και οι μάζες μάλλον στην αρχή θα υποστούν επώδυνες εμπειρίες και πικρές ήττες. Το καθήκον είναι να αντλήσουμε τα απαραίτητα διδάγματα από αυτή την εμπειρία και να σφυρηλατήσουμε ένα τέτοιο κόμμα στην φωτιά των μαχών. 

Οι μάζες εξουθενώνονται μακροπρόθεσμα και χάνουν την πίστη τους στην πιθανότητα της νίκης. Ταυτόχρονα, η κυρίαρχη τάξη αναβαθμίζει το οπλοστάσιό της για την αποφασιστική αντεπίθεση και προετοιμάζει την δημιουργία ανοιχτών ή ημι- ανοιχτών δικτατοριών. Με φόντο μια βαθιά οικονομικήκαι κοινωνική κρίση, σε περίπτωση συνεχιζόμενων αποτυχιών του εργατικού κινήματος, είναι αναπόφευκτη η ενδυνάμωση του λυσσασμένου εθνικισμού και του φασισμού. Το κύριο ζήτημα της ταξικής πάλης κατά την επαναστατική περίοδο είναι το εξής: Θα τους συντρίψουμε ή θα μας συντρίψουν. Μόνο το χτίσιμο έγκαιρα ενός επαναστατικού κόμματος των εργατών που να βασίζεται σε ένα Μπολσεβίκικο, άρα σε ένα με συνέπεια επαναστατικό πρόγραμμα, μπορεί να διασφαλίσει ότι η αποφασιστική πάλη των μαζών θα τελειώσει με νίκη, δηλαδή με την κατάκτηση της εξουσίας από το προλεταριάτο και όχι με βαριά ήττα.